انتخاب نکنند زیرا در این صورت یک راهرو بیشتر نیست.
چند مثال از راهروهای مختلف را با چند پیشنهاد ذیل ملاحظه کنید. راهرو دراز و باریک که بین فضاهای دیگر قرار گرفته و رابط فضاها است برای قرار دادن جارختی و توقف اشخاص مشکل است و معمولاً بدون نور طبیعی هم هست و برای گردهم¬آیی هم قابل استفاده نیست .در این قبیل راهروها می¬توان با قراردادن یک حفاظ (پانل) یا قفسه، راهرو را کوتاه¬تر جلوه داد. از قفسه یا حفاظ هم می¬توان برای آویختن لباس¬ها نیز استفاده کرد و یا ممکن است در راهرو باریک، در را برداشت و یا قسمتی از فضای دیگری را به راهرو اضافه کرد تا از وضع باریک و دراز در بیاید.

آشپزخانه
به طور متوسط یک بانوی خانه¬دار در هفته در حدود 60 تا 70 ساعت کار می¬کند که قسمت بیشتر این مدت را به پخت و پز می¬پردازد. کمترکاری مثل خانه¬داری تا این اندازه وقت انسان را به خود اختصاص می¬دهد و اگر بخواهیم این مدت را به حداقل برسانیم، چند روش در آشپزخانه پیشنهاد می¬شود که با نقشه مناسب و حساب شده و نیز تکمیل وسایل کار این مدت را می¬توان کوتاه کرد.
در طراحی آشپزخانه باید به نکات زیر توجه کرد:
-فاصله کوتاه با قراردادن صحیح قفسه¬ها و وسایل کار (مثلث کار: اجاق، یخچال، لگن ظرفشویی)(شکل2-10)
– قفسه و صفحه کار به اندازه کافی و در ارتفاع مناسب قرار داده شود.
– تهیه کافی وسایل کار مانند اجاق و یخچال و قرار دادن صحیح آن¬ها با هم متناسب قفسه¬ها.
– از آشپزخانه به محل غذاخوری و در ورودی باید فاصله متناسب و کوتاهی در نظر گرفت.
– قرارگرفتن وسایل باید در دسترس باشد و خم و راست شدن را به حداقل برساند(شکل 2-12).
نور در آشپزخانه باید به اندازه کافی روشن باشد تا کارها بخوبی صورت بگیرد .نور کم باعث اشتباه و احیاناً باعث حادثه¬ای می¬شود. یک نور مرکزی در سقف آن طوری¬ که در بیشتر منازل قرار گرفته صحیح نیست، زیرا در موقع کار سایه خود شخص روی صفحه کار می¬افتد.
بهتر است چراغ سقف کنار پنجره قرار بگیرد تا در شب مانند روز نور از همان زاویه فضا را روشن کند .چراغ دوم و اضافی که زیر قفسه¬های بالا قرار گرفته باعث روشن شدن صفحه کار می¬گردد و ممکن است از آن چراغ در روز هم استفاده کرد(شکل2-13).

فضای نشیمن محل گردهم¬آیی
افراد خانواده در ساعات فراغت احتیاج به استراحت دارند .ولی به این معنی نیست که بعد از کار روزانه بلافاصله به اتاق خوابشان بروند و بخوابند، بلکه مدتی در اتاقی که مرکز گردهم¬آیی افراد خانواده است جمع می¬شوند.
به طوری که گفته شد، این اتاق برای گردهم¬آیی افراد خانواده منظور می¬شود و نیز در این فضا ممکن است فعالیت¬های دیگری هم صورت بگیرد؛ مانند: کتابخانه شخصی، انجام کار مدرسه دانش¬آموز، با مراقبت پدر و مادر می¬توان گوشه¬ای از آن را به انجام کارهای اداری، بایگانی و تحریر پدر و مادر، در نظر گرفت و هر چه در مورد این¬گونه فعالیت¬ها قبلاً پیش بینی بشود بعداً تداخل فعالیت¬ها کمتر خواهد بود.
بزرگی این اتاق به فعالیت¬ها و کارهای مورد علاقه افراد و طرز زندگی آن¬ها و تعداد آن¬ها بستگی دارد. تقسیم فضا و مشخص کردن فعالیت¬ها و قرار گرفتن پنجره¬ها و در و مناسب بودن راه¬های آمد و رفت در ابعاد اتاق تأثیر می¬گذارد و می¬توان با فضای کمتری احتیاجات را برطرف کرد. تقریباً کمترین مساحت گردهم¬آیی برای یک خانواده چهار نفری در حدود 18 متر مربع است و اگر بخواهیم در همان فضا غذا هم بخورند 20 متر مربع کافی خواهد بود و برای یک خانواده پنج نفری 22 متر مربع و شش نفری 24 متر مربع حداقل مساحتی است که در نظر می¬گیرند.
برای اتاق گردهم¬آیی مصالح باید در انتخاب آن¬ها ابعاد فضا و هماهنگی بین خود مصالح را در نظر داشت و از انتخاب خیلی متفاوت مصالح و به کار بردن آن¬ها پهلوی یکدیگر خودداری کرد و قبلاً هدف و تصوری که در انتخاب آن¬ها داریم باید مشخص بشود .اگر کف اتاق به کف آشپزخانه و فضاهای دیگر متصل شده است، بهتر است تمام کف¬های متصل به ¬هم را از یک جنس انتخاب کنیم و اگر از مصالح مختلف استفاده شود، از لحاظ رنگ تفاوت چندانی با هم نداشته باشند.
در شکل¬های زیر چند طرح¬ مختلف برای اتاق نشیمن ارائه شده است:

غذاخوری
فضای غذاخوری یکی دیگر از مکان¬های گردهم¬آیی خانواده شناخته می¬شود و با اهمیت خاصی که دارد باید در طرح وکاربرد صحیح آن توجه خاصی به عمل بیاید .اگر از همین فضا برای محل غذاخوری میهمانان نیز استفاده بشود به فضای بیشتری نیاز خواهیم داشت و باید در نظر داشت که از میز غذا خوری در بیشتر خانواده¬ها برای کارهای دیگر هم مانند خیاطی، تحریرنامه¬ها وانجام تکالیف مدرسه فرزندان زیر نظر اولیای خانواده با وجود مکان¬های مخصوص استفاده می¬شود.
در زیر چند طرح¬ مختلف برای غذاخوری ارائه شده است:

ابعاد اتاق خواب
بزرگی کوچکی این اتاق به موارد استفاده آن بستگی دارد. اگر آن را مخصوص خواب بدانند اندازه مخصوصی دارد و اگر فضا را بخواهند به فضاهای دیگر مربوط بسازند و یا در این اتاق فعالیت¬های دیگری هم صورت بگیرد اندازه آن متناسب با فعالیت¬های مورد نظرتغییر می¬کند. طرز قرارگرفتن تختخواب و قفسه-های لباس نیز در ابعاد اتاق خواب مؤثر است .معمولاً برای قراردادن قفسه وسایلی که در آن باید گذاشت پیش بینی نمی¬کنند که پیش بینی ممکن است مشکلاتی ببار بیاورد و پس از پایان ساختمان نتوان وسایل لازم را به نحو احسن دراین فضا قرارداد و نیز فضایی برای حرکت وآمد و شد در اتاق خواب لازم است .بزرگی اتاق خواب باید متناسب میزان هوایی باشد که شبانگاه برای تهویه لازم است.

فضای مخصوص کودکان
یک مسئله مهم در نقشه خانه در نظر گرفتن فضای مناسب برای زندگی و رشد کودکان است .معمولاً برای فعالیت¬های گوناگون بزرگسالان فضاهای ویژه¬ای را در نظر می¬گیرند .مثل اتاق خواب، اتاق نشیمن، دفتر کار و غیره، اتاق خواب پدر و مادر بیشتر محل خواب و استراحت است ولی اتاق خواب کودکان غیر از محل خواب مکان بازی و سرگرمی هم هست که در سنین مختلف احتیاجات و نوع سرگرمی آن¬ها تغییر می¬کند

سرویس¬های بهداشتی
نظافت و بهداشت بدن، با تکمیل وسایل بهداشتی در سال¬های اخیر، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است .در سال¬های گذشته شست ¬و شوی بدن بیشتر در حمام عمومی صورت می¬گرفت و توالت هم به سبب بوی زیادی که داشت در خارج ساختمان در کنار حیاط قرار داشت.گرانی وسایل بهداشت، مشکل نصب، هزینه بیشتری را در ساختمان ایجاب می¬کند .اشخاصی که در طرح و نقشه خانه¬ها مشارکت دارند باید توجه بیشتری به قسمت¬های بهداشتی مبذول بدارند و از آخرین وسایل و طرح بهداشت منزل آگاهی کامل داشته باشند تا بتوانند با کمترین قیمت حداکثر استفاده را بکنند .
انواع توالت¬های مختلف سیفون¬دار و دستشویی و وان در ابعاد مختلف برای ما این امکان را به وجود می-آورد که بتوانیم مراکز بهداشتی را داخل ساختمان قرار بدهیم و نسبت به تعداد افراد خانواده و نیازمندی آن-ها لوازم مورد احتیاج را فراهم آورد.
غیر از توالت مخصوص میهمان که نزدیک در ورودی قرار می¬گیرد قسمت¬های دیگر بهداشتی افراد خانواده را در قسمت¬های خصوصی و نزدیک به اتاق خواب می¬سازند .باید در نظر داشت که از تمام قسمت¬ها ساختمانی بتوان به سهولت به دستشویی دسترسی داشت
ابعاد این فضاها بستگی به تعداد افراد خانواده و نوع دستگاه¬هایی دارد که ما می¬خواهیم مورد استفاده قرار بدهیم . تقریباً یک حمام بدون توالت در حدود چهار متر مربع و حمام و توالت با هم در حدود پنج متر مربع مساحت لازم دارد .اشتباهی که معمولاً در طرح فضاهای بهداشتی صورت می¬گیرد در نظر نگرفتن فضای لازم برای استفاده از وسایل بهداشتی است .همیشه باید مقدار فضایی که شخص برای حرکت دادن دست¬ها و جای کافی برای قرار گرفتن بدن لازم است منظور نظر باشد .
برای شست¬ و شوی صورت و دست¬ها احتیاج به 90 سانتیمتر جا داریم که گاهی با چسباندن دستشویی به دیوار در یک طرف، فضای کافی برای حرکت دست وجود ندارد و شست ¬و شو به سختی انجام می¬گیرد .این اشتباه در نصب توالت هم زیاد دیده می¬شود و فضای کافی برای حرکت و قرار گرفتن پاها در نظر گرفته نمی¬شود.
راه¬پله
راه¬پله از عناصر اصلی و جزء مهمترین ارکان سازمان دهنده هر بنایی است .چرا که به عنوان هسته مهم ارتباطی بین طبقات وظیفه سنگینی بر عهده دارد و باید مباحث ویژه¬ای در آن مد نظر قرار داده شود .راه¬پله به عنوان بخشی مهم از راه فرار بهنگام وقوع حوادث باید دسترسی داخل به خارج و بلعکس را بخوبی حل بنماید .همچنین تعداد و موقعیت آن در پلان بر نحوه گردش و ترافیک ساکنان که از مباحث مهم طراحی معماری است تأثیر گذار است .درجه محصور بودن یا آزاد بودن راه پله بعنوان یک فضای عمومی در مجموعه و مجتمع مسکونی تأثیر بسیار عمیقی بر روابط اجتماعی ساکنان با هم و نیز با محیط بیرون می-گذارد .

بالکن
در آپارتمان¬ها، تهیه فضا برای فعالیت¬های خصوصی خارج منزل منجر به شکل¬گیری بالکن شده است .بالکن امکان استفاده از نور مستقیم را به وجود می¬آورد، دید مناسب به مناظر اطراف را تأمین می¬نماید، علاوه بر این در زمان آتش سوزی فضایی امن است .و دسترسی به هوای تازه را امکان¬پذیر می¬سازد .موقعیت بالکن باید به نحوی انتخاب گردد که حداکثر دید به مناظر اطراف حاصل شود؛ اما دید فضای عمومی خارج و پیاده¬رو به بالکن حداقل باشد .موقعیت بالکن نباید دید فضای نشیمن را به خارج کاهش دهد .طراحی بالکن بایستی در مراحل اولیه طراحی و در تلفیق با کل انجام پذیرد .شکل و جهت آن باید به گونه¬ای باشد که حداقل 30 در صد ساعات اولیه هر روز بهار، تابستان و پاییز از نور خورشید استفاده می-شود .
بالکن حتی¬الامکان باید در پشت نمای اصلی ساختمان احداث گردد تا احساس امنیت و خلوت بیشتری ایجاد کند در غیر این صورت می¬توان با اتخاذ روشنایی در طراحی آن، اهداف فوق را تأمین نمود. ابعاد بالکن نباید کمتر از 5/1 متر باشد. همچنین سطح آن در واحد یک¬خوابه نباید کمتر از 5/4 متر مربع در واحد دوخوابه کمتر از 4/5 متر مربع باشد. حداکثر ارتفاع ساختمان برای احداث بالکن 12 طبقه است و در طبقات بالاتر از آن تنها در موارد خاص می¬توان اقدام به احداث آن کرد .
انواع بالکن به لحاظ برخورداری از آفتاب و خلوت و محافظت در مقابل باد به ترتیب زیر است :
– بالکن¬های گوشه مشرف نمی¬باشد و در مقابل باد محافظت شده است و نسبت به بالکن¬های آزاد آسایش بیشتری دارد .
– بالکن¬های گروهی باید به طور مناسب به بالکن¬های خصوصی تقسیم شوند .
– بالکن¬های سرپوشیده به دلیل سطوح بیشتر دیوار خارجی اقتصادی نیستند .بالکن¬هایی که از جهت عمودی به صورت متناوب قرار می¬گیرند، در زمینه