دارد(تصویر شماره15) ( هدایت و طبائیان 1391،40 ) .
3-1-5-5- شناشیل:
شناشیل به عنوان عامل مهمی در انتخاب خانه های بوشهر به عنوان حلقه ای از برونگرایی و درونگرایی مطرح است.عملکرد شناشیل ، نخست مکانی برای استفاده از نسیم و وزش باد های مطبوع است. در ضمن رابط فضاهای مختلف نیز می باشد.سایه اندازی، جرم حرارتی ، جذب یا بازتابش نور از مسائلی هستند که با کارکرد اقلیمی بدنه های مصنوع نسبت مستقیم دارند.کرکره های چوبی نقش بسزایی در جلوگیری از تابش شدید آفتاب و پالایش آن را دارند ( کریمی 1391، 92 ) .
3-1-5-6- طارمه:
اندازه طارمه نسبت به نیاز و ابعاد خانه متغیر و حداقل عرض آن به اندازه عرض یک راه پله دو طرفه یا مدور است. این اندازه ، از عرض یا طول یک تا چند اتاق و حتی طول و عرض یک خانه در نوسان است( آذین 1391، 50) .به طور کلی طارمه همان یا صفه است که در معماری بیشتر مناطق ایران رواج دارد . طارمه فضایی است که از یک طرف باز و گاهی بدون سقف و به عنوان نشیمن موقت فصلی، دالان و ارتباط دهنده ی چند فضا مورد استفاده قرار می گیرد.
3-1-5-7- بام:
پشت بام محلی مناسب برای خوابیدن در شب های تابستان بوده است که اتاقی کوچک نیز برای قرار دادن وسایل خواب در بام ها تعبیه می شده و « سرپله» نامیده می شود( آذین 1391، 50) .بام ( بون) محلی مناسب برای خوابیدن در شب های تابستان بوده است. بدین منظور گاهی اتاقی کوچک برای قرار دادن وسایل به نام سرپله داشته است . بام دارای دو حصار خارجی و داخلی به نام معجر است ( تصویر16) .
در برخی حیاط ها درختانی از قبیل نخل، موز، انبه ، سه پستان و لوز به صورت محدود دیده می شود(هدایت و طبائیان 1391،49 ) .
در خانه های سنتی ، فضا های باز با تعریف کف و جداره وجود می یابد، فضاهای نیمه باز با ادراک کف، سقف و تعریف خاصی از جداره قابل تشخیص است و فضاهای بسته هر سه عنصر کف،سقف و جداره را بطور کامل در معرض نمایش می گذارد ( هدایت و طبائیان 1391، 44 ) .
3-1-5-8- مصالح:
مصالح استفاده شده در بافت تاریخی بوشهر عبارتند از سنگ محلی ( تسک)، گچ محلی ، چوب ( چندل، ساج،صنوبر)، حصیر، شیشه و خاک ( هدایت و طبائیان 1391،45 ) (تصویر17).
خانه های بافت تاریخی بوشهر، بر اساس سیستم سازه ای تیر و ستون ساخته شده اند ( هدایت و طبائیان 1391، 45 ) .معماری البستکیه را می توان نوعی معماری زمینه گرا دانست (کریمی 1391، 92 ) .
3-1-6- محلات بوشهر :
محلات قدیمی و اصلی بوشهر تا پیش از انقلاب مردم ایران، شامل نواحی زیر می شد:
بهبهانی – شنبدی- دهدشتی – کوتی ( در ناحیه مرکزی)
ستم آباد – جبری – ظلم آباد ( در ناحیه حاشیه ای )
پودَر – شکری – سنگی – هلالی – بن مانع – مفگه – تل کوتی – عسلو- جفره ماهینی – جفره علیباش- باغ ملا- باغ شیخ ابول – لیل ( شمالی و جنوبی) – بهمنی – دوّاس- مخ بلند – جلالی – شغاب- خواجه ها- ریشهر- امام زاده – رُونی – سبزآباد- سر تل – تنگک ( شمالی، میانی و جنوبی) هلیله- بندرگاه ( در نواحی بیرونی) –گلمسه.
کوی شنبدی منسوب به طایفه شنبدی و قدیمی ترین ناحیه در میان دیگر محلات مرکزی بوده است ( حمیدی 1389، 75).
3-1-6-1- محله شنبدی ( شنبه ئی):
تقریبا چسبیده به محله ی بهبهانی ها ، البته با یکی دو کوچه فاصله و کمی هم فاصله از دریا ، دو محله شنبدی و دهدشتی قرار دارند که در این میان محله شنبدی که در گذشته به آن محله « خشوی» هم گفته می شد، یکی از قدیمی ترین و بزرگترینن محله های بوشهر محسوب می شود. در این محله قبل از حضور خاندان آل عصفور در بوشهر و استقرار آنها در این محل، عده ای عرب سنی مذهب ، ارمنی و تعدادی اروپایی زندگی می کردند. بعد از مهاجرت خاندان آل عصفور از بحرین به بوشهر که در اوایل دوره قاجار صورت گرفت (سال 1216 هجری قمری ) و نفوذ مذهبی این خاندان بحرینی، کم کم این محل به نام جد یازدهم آل عصفور (شیخ شنبه) به محل شنبدی معروف شد. به علت اینکه عده زیادی از مهاجرین کازرونی در این محل مستقر شدند- که برخی از آنها مانند سید محمد رضا کازرونی بوشهری از معروف ترین تجار تمام منطقه خلیج فارس محسوب می شدند و شهرت جهانی داشتند- به محله ی اعیان نشین بوشهر تبدیل شد.یکی از ویژگی های محله شنبدی قرار گرفتن بازار در قسمتی از محدوده ی آن است به همین جهت بسیاری از مهاجرین جذب بازار می شدند و مار تجارییا اداری را پبشه خود می ساختند. محله ی شنبدی هم مانند محله بهبهانی ، جزء بافت قدیم بوشهر است و خانه ها و مراکز تجاری و مذهبی مربوط به دوره های گذشته در این محل از معماری بسیار زیبایی برخوردارند.
چهار مسجد معروف به نام های مسجد جمعه ( قدیمی ترین مسجد شبه جزیره بوشهر ) مسجد ملک، مسجد نو، مسجد قصاب ها و تعدادی حسینیه و یک کلیسا ( کلیسای ارامنه گریگوری، 1818 میلادی) و یک زیارتگاه به نام « قدمگاه عباس بن علی » که مورد احترام مردم بوشهر است ، در این محل قرار دارد. ( کنین 1391، 210)
محله شنبدی با وسعت 12 هکتار 28 درصد از مساحت کل بافت را تشکیل می¬دهد. گذر دو خیابان انقلاب و آیت¬الله بلادی از میان محله آن را به سه بلوک مجزا تقسیم می¬کند اما امتداد کوچه¬های قدیمی به راحتی قابل تشخیص است. این محله از سمت شرق با بلوار آیت¬الله طالقانی و اداره کل بنادر و دریانوردی، از شمال به محله بهبهانی، از شرق به محله کوتی و از جنوب به محله دهدشتی و خیابان شهدا خیابان محدود می¬شود. محله شنبدی که در سابق محله خشودی نیز نامیده می¬شد، یکی از قدیمی¬ترین و بزرگ¬ترین محله¬های شهر بوشهر محسوب می¬شود. با توجه به اینکه اغلب مهاجرین کازرونی در این محله ساکن شدند و بعضی از آن¬ها مانند محمدرضا کازرونی از تجار متول و معروف ایران بودند، محله شنبدی به محله اعیان¬نشین بوشهر نیز معروف بوده است (کنین81:1387).
قرار گرفتن بازار بوشهر در این محله موجب جذب بسیاری از مهاجران به آن می¬شد که به عنوان کسبه یا شغل دفتری سهمی در اداره آن داشتند. علاوه بر بازار که زمانی از مهمترین مراکز تجاری جنوب ایران بود، بناهای مهم و قدیمی دیگری نیز در این محله قرار دارند که مهم¬ترین آن¬ها عبارتند از مسجد جمعه که
قدیمی¬ترین مسجد شبه جزیره بوشهر است، مسجد ملک، مسجد نو، مسجد قصاب¬ها، عمارت حاج¬رییس، کلیسای ارامنه گریگوری و قدمگاه عباس¬علی که یکی از زیارتگاه¬های مهم بوشهر به حساب می¬آید.
3-1-7- بررسی های اقلیمی زمینه طراحی:
3-1-7-1- تقسیمات اقلیمی استان بوشهر
مناطق وسیعی از استان بوشهر که در حدود 80 درصد از سطح استان را در بر می‌گیرد. تحت سلطه اقلیم نامناسب خشک گرم واقع شده است و تقریبا“ تمام نقاط شهری و بندری استان در این نوع اقلیم اسقرار دارند.توزیع جغرافیایی اقلیم‌های استان در اشکال زیر قابل جمعبندی است:
الف) اقلیم خشک گرم
اقلیم خشک گرم همچنانکه پیش از این هم اشاره شد، مناطق وسیعی از استان بوشهر را می‌پوشاند که بندر بوشهر ، بندر دیلم ، بندر گناوه ، بندر ریگ ، برازجان ، اهرم ، خورموج ، بندر دیر، بندر کنگان ،شبانکاره و سعدآباد در این نوع اقلیم قرار گرفته‌اند.
ب) اقلیم خشک معتدل
این نوع اقلیم به صورت باریکه‌های اقلیمی در شرق خورموج و شمال اهرم در ناحیه بوشکان و نواحی ده رود و بالا و ده رود پائیین و نیز در شرق کنگان گسترش دارد.
پ) اقلیم فرا خشک گرم
محدوده بسیار کوچکی در جنوب شرق استان تحت سیطره اقلیم فراخشک گرم قراردارد که بندر عسلویه و خلیج نای‌بند و نیز جزیره خارگو و عباسک از نقاط شاخص آن محسوب می گردند.
ت) اقلیم نیمه خشک گرم
این نوع اقلیم به صورت باریکه‌ای اقلیمی در شرق و شمال شرق برازجان و در جنوب کنار تخته گسترش دارد. در واقع وجود اردتفاعاتی در نواحی شمالی استان سبب پیدایش اقلیم‌های نیمه خشک معتدل و نیمه خشک گرم و خشک معتدل در این نواحی از استان گردیده است که گسترش اقلیم‌های نیمه خشک را در محدوده‌های وسیعی در استان فارس واقع در شمال استان بوشهر می‌توان مشاهده کرد.
3-1-7-2- بررسی تطبیقی شاخص های اقلیمی با معماری سنتی بوشهر :
5 شاخص در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته که برخی از آنها دارای پیشنهاد های معماری بوده و باقی آنها اطلاعاتی در ارتباط با اقلیم منطقه مورد نظر در اختیار ما قرار می دهد. شاخص های مورد مطالعه عبارتند از :شاخص دمای مؤثر ET، شاخص راحتی بافت، شاخص ماهانی ، شاخص ایوانز و شاخص زیست اقلیمی ساختمان. داده های مورد استفاده داده های بازه 16 ساله ساعتی روزانه هواشناسی استان بوشهر از سال 1372 تا سال 1389 بوده که برای هر یک از شاخص های نام برده شده جدولی جداگانه در نرم افزار اکسل با توجه به نیاز های هر یک به داده های خاص تهیه شدکه به ترتیب هر یک به صورت جداگانه در ادامه توضیح داده خواهند شد:
3-1-7-2-1- شاخص دمای مؤثر ET:
شاخص دمای موثر یکی از اولین شاخص هایی است که توسط انجمن مهندسان تاسیسیات آمریکا معرفی شده است. داده ها و اطلاعات مربوط به این داده بر اساس شرایط آزمایشگاهی به دست آمده است. (رازجویان، آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم: 24). برای محاسبه ی این شاخص با استفاده از میانگین ساعتی دمای خشک و تر روزانه شهر بوشهر و رطوبت نسبی ساعتی جدول رو برو تهیه و بر اساس آن تقویم نیاز سایه و آفتاب برای شهر بوشهر تهیه شد.

3-1-7-2-2- شاخص ماهانی:
شاخص ماهانی که توسط کارل ماهانی در سال 1971 تهیه و عرضه شده ( آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم؛ دکتر محمود رازجویان) یکی از قدیمی ترین شاخص ها می باشد. در این روش با استفاده از میانگین سالیانه ی دمای هر منطقه و همچنین میانگین رطوبت نسبی منطقه ی آسایشی شب و روز را مشخص کرده و سپس با استفاده از جدول ارائه شده توسط ماهانی به بررسی وضعیت ماه های غیر راحت نیز و دسته بندی هر یک می پردازیم. پس از بررسی انجام گرفته در مورد وضعیت آب و هوایی شهر بوشهر با توجه به روش ماهانی مشخص شد که هشت ماه ( از فروردین تا آبان ماه) از سال در منطقه ای قرار دارند که اگر در آن گرمای روز همراه با رطوبت نسبی زیاد یا رطوبت نسبی متوسط و نوسان شبانه روزی دما ، کمتر از ده درجه سانتی گراد باشد ، جریان محسوس هوا برای احساس آسایش ضروری است.و یک ماه از سال ( آذر ماه ) در وضعیتی قرار دارد که در آن اختلاف دمای شب و روز ایجاد ناراحتی می کند . در شرایطی که روز ها گرم و رطوبت نسبی هوا کم یا متوسط باشد ، شب ها هوا سرد می شود و همین امر که مستلزم تطبیق سریع انسان با محیط و تعویض لباس است ، میتواند ایجاد ناراحتی کند. و سه ماه دیگر سال ( دی ، بهمن و اسفند ماه ) در وضعیتی قرار دارند که دمای روز از حداقل دمای منطقه ی اسایش در شاخص ماهانی پایین تر است ودر نتیجه سرمای زیاد ایجاد ناراحتی می کند .
شاخص ماهانی تعدادی رهنمود های طراحی معماری ارائه می دهد که با توجه به اطلاعات به دست آمده در بالا برای شهر بوشهر از