قرار زیر می باشند:
شیوه ی استقرار ساختمان : طول ساختمان در امتداد شرق و غرب و معماری فشرده با حیاط
فضای بین ساختمان ها : مجموعه ی فشرده
جریان هوا در داخل ساختمان : اتاق های منفرد برای استفاده از کوران دائم و عدم نیاز به جریان محسوس هوا
پنجره ها : پنجره های بزرگ ، 40 تا 80 % دیوار های شمالی و جنوبی
دیوار ها : دیوار های سبک ، زمان تاخیر کوتاه
سقف ها : سقف های سبک با عایق حرارتی
ماهانی پیشنهاداتی در ادامه جزییاتی را نیز برای طراحی معماری ارائه می دهد که شامل موارد زیر می باشد:
وسعت روزنه ، نورگیر، پنجره :
وسیع 40-80% مساحت دیوار های شمالی و جنوبی
بسیار کوچک : 10- 20 % مساحت دیوار
محل روزنه :
در دیوار های شمالی و جنوبی، رو به باد و در ارتفاع بدن انسان
دیوار ها و کف:
سبک، ظرفیت گرمایی کم
سقف ها:
سبک ، سطح منعکس کننده و دو جداره
سبک ، عایق بندی خوب
3-1-7-2-3- شاخص ایوانز:
این شاخص نیز همچون شاخص ماهانی به ارائه پیشنهادات معماری می پردازد به گونه ای که شاید بتوان آن را تکمیل کننده ی شاخص ماهانی دانست . با توجه به اینکه در شاخص ایوانز علاوه بر رطوبت نسبی و دما ، جریان هوا نیز دخیل است ، از دقت بالا تری نسبت به شاخص ماهانی برخوردار می باشد به علاوه اینکه ایوانز به نوع پوشش و فعالیت های فردی افراد در مکان مورد مطالعه نیز توجه نموده است.این شاخص تا ارتفاع 1000 متر از سطح دریا ، بدون هیچ اشکال مهمی قابل استفاده است ( رازجویان؛ آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم) که در مورد شهر بوشهر که دارای ارتفاع میانگین 4 متر از سطح دریا می باشد هیچ گونه محدودیتی را ایجاد نمی کند. برای به دست آوردن این شاخص ابتدا با توجه به میانگین رطوبت نسبی شهر بوشهر مناطق آسایش روز و شب را در هر ماه به دست آورده سپس میانگین بیشینه و کمینه ی دمای هر ماه را با منطقه ی آسایش روز و شب سنجیده و وضعیت گرمایی روزها و شب های هر ماه به دست آورده شد . باید توجه داشت که دقت این روش بسیار بیشتر از روش ماهانی است و نتایج در سه مقیاس به دست می آیند. پس از به دست آوردن این اطلاعات در سه مقیاس ، جدول زیر که خلاصه و جمع بندی اطلاعات به دست امده در شهر بوشهر می باشد تهیه شد:
ملاحظات:
* در صورت وزش بادی با سرعت یک متر بر ثانیه هوا سرد به نظر می رسد.
** در صورت وزش بادی با سرعت یک متر بر ثانیه هوا خوب خواهد شد. ( رازجویان؛ آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم)
همانگونه که مشاهده می شود سه ماه زمستان روز ها دمای هوا در منطقه ی آسایش قرار داشته و شب ها هوا سرد می شود . در دو ماه اول بهار روز های نسبتا گرم (با وزش بادی معادل 1 متر بر ثانیه در فروردین ماه هوا مناسب به نظر خواهد رسید) و شب های مناسب در صورت عدم وزش بادی با سرعت 1 متر بر ثانیه خواهیم داشت. در خرداد ماه روز های گرم و شب های نسبتا گرم ؛ که با وزش باد می توان شرایط آسایش را فراهم نمود. می توان گفت که خرداد ماه شروع فصل گرم در شهر بوشهر می باشد زیرا سه ماه تابستان در روز و شب هوا بسیار گرم می باشد و این مساله تا پاییز نیز ادامه دارد به گونه ای که مهر ماه دارای روز های گرم و شب های مناسب بوده و آبان ماه یکی از معتدل ترین ماه های سال برای شهر بوشهر می باشد. آذر نیز دارای روز های مناسب و در محدوده ی آسایشی و شبهای سرد می باشد . با توجه به داده ها و رهنمود های معماری پیشنهادی ایوانز ، مشخص شد که در سه ماه تابستان دمای بالا و رطوبت زیاد را در شب داشته که می بایست از سیستم های تهویه ی رطوبت زدا استفاده کرد و با توجه به این مساله که وزش باد با سرعت 1 متر بر ثاینه نیز نمی تواند احساس آسایش را در این سه ماه از سال تامین کند باید از سیستم های تهویه ی مکانیکی استفاده کرد.
3-1-7-2-4- شاخص راحتی بافت:
با توجه به اینکه انسان روزانه بخشی از زمان خود را در خارج از ساختمان سپری می کند نیاز به احساس آسایش در این محیط نیز بسیار حائز اهمیت است . شاخص های اقلیمی بررسی شده همگی شرایط آسایشی انسان را در داخل ساختمان بررسی می کنند. شاخص راحتی بافت به بررسی آسایش انسان در خارج از محیط بسته می پردازد. شاخص راحتی بافت مشتمل بر دو دسته نمودار است . که یک دسته از نمودار ها وضعیت آسایش انسان در سایه و دسته ی دیگر شرایط آسایش او را در آفتاب به ازای لباس های پاییزی، بهاری و زمستانی دمای خشک هوا ( محور قائم) و سرعت تند باد موجود در بافت ( محور افقی) نشان می دهد. ( رازجویان؛ آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم)
منظور از تند باد جریان نامنظم و توفنده ای است که در آغاز باد احساس می شود و از عبور باد از نزدیکی سطح زمین و درون بافت به وجود می آید.سرعت تند باد در ارتفاع عابر پیاده معادل دو برابر سرعت متوسط باد مولد آن در همان ارتفاع است.( رازجویان؛ آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم)
با توجه به رسم نمودار های شاخص راحتی بافت برای شهر بوشهر ، مشخص شد که این شهر دارای وضعیت های آب و هوایی زیر می باشد:
در فروردین و آبان ماه، وضعیت آب و هوایی به گونه ای است که فرد با پوشش تابستانی در آفتاب ، احساس گرما کرده و در سایه به منطقه ی آسایشی نزدیک می شود.
در اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور و مهر ماه هوا چنان گرم است که فرد با پوشش تابستانی نیز در سایه و آفتاب احساس گرمای شدید می کند.
در آذر ماه فرد با پوشش تابستانی در آفتاب احساس آسایش داشته اما با همان پوشش در سایه احساس سرما می کند . با پوشش بهاری و پاییزه نیز در سایه ، در مرز عرق کردن قرار می گیرد.
در دی و بهمن ماه فرد با پوشش تابستانی در آفتاب در مرز لرزیدن و با پوشش بهاره و پاییزه احساس گرما می کند . این در حالی است که همان فرد با پوشش بهاره یا پاییزه در سایه به حداکثر احساس آسایش دست پیدا می کند.
در اسفند ماه نیز فرد با لباس تابستانی در آفتاب حداکثر احساس آسایش را داشته و با لباس بهاره و پاییزه درسایه در مرز عرق کردن قرار می گیرد.
3-1-7-2-5- شاخص زیست-اقلیمی ساختمانی:
این شاخص توسط گیوونی در دهه ی شصت میلادی تهیه شد. بر اساس این شاخص مشخص می شود که در برخی اقلیم ها دسترسی به آسایش گرمایی با پدیده های جوی قابل امکان پذیر می باشد. نوع و میزان تاثیر ساختمان بر عوامل موثر در احساس آسایش معلوم و قابل محاسبه است. ( رازجویان ؛ آسایش در پناه معماری همساز با اقلیم)
با توجه به این موضوع و پیاده سازی اطلاعات و داده ها بر روی نمودار سایکرومتریک، شاخص زیست – اقلیمی ساختمانی به دست می آید که مطابق نمودار زیر می باشد. این شاخص احکامی را با توجه به قرار گیری وضعیت اقلیمی شهر مورد مطالعه در اختیار قرار می دهد که برای شهر بوشهر به شرح زیر می باشد:
تبادل حرارت از طریق جدار ساختمان به حداقل برسد.
درزها عایق شده و از نفوذ هوا به داخل جلوگیری شود.
از گرمای خورشید بهره گیری شود.
میزان گرمای موثر خورشید بر ساختمان به حداقل ممکن رسانده شود ( سایه اندازی حداکثری)
از ورود آفتاب به ساختمان جلوگیری شود.
از کوران هوا برای اتاق ها استفاده شود.
از برودت ناشی از تبخیر سطحی استفاده شود.
از سیستم سرد کننده ی مکانیکی استفاده و رطوبت زدایی شود.
از برودت ناشی از تشعشع موج بلند گرمای جدار ساختمان استفاده شود.

با بررسی شاخص های ذکر شده و بررسی اجمالی معماری بافت مسکونی شهر بوشهر مشخص شد که در حدود 7 ماه از سال که از اردیبهشت تا مهر ماه را شامل می شود گرمای هوا بسیار آزاردهنده بوده و نیاز به کوران هوا ( شاخص های ماهانی ، ایوانز و شاخص زیست اقلیمی ساختمان ) و سایه ( شاخص دمای موثر ، راحتی بافت و شاخص زیست اقلیمی ساختمان ) شدیدا احساس می شود. در معماری سنتی بوشهر با توجه به عناصر گوناگون بنا که هر یک پاسخی به یکی از نیاز های اقلیمی – محیطی و همسو با معیشت زندگی مردم بومی منطقه بوده این نیاز ها پاسخ داده شده اند . به عنوان مثال با تشکیل فشرده ی بافت که توسط ماهانی نیز پیشنهاد شده بود به حداکثر میزان سایه اندازی بناها بر روی هم و بر روی معابر که فضای باز زندگی افراد می باشد دست یافته و با توجه به شاخص راحتی بافت که از آسایش فرد در محیط خارج صحبت می کند احساس آسایش در سایه را که در بسیاری از داده ها به دست آمده بود را فراهم می کند .
معماری سنتی بوشهر به همین اکتفا نکرده و با عناصر دیگری همچون شناشیر ،طارمه،سایه بان، کست و افزود ها، بیرون زدگی ها تناسبات پوشش گیاهی و حتی عمق قرار گیری بازشو ها در جدار ها به سایه اندازی بیشینه بر روی جدار ها و افراد ساکن در دل خود پرداخته است.
عامل دیگری که در شاخص ها بدان اشاره شد میزان تبادل حرارتی بین داخل و خارج می باشد که در دو شاخص ماهانی و زیست-اقلیمی ساختمان تاکید بر کمینه کردن این تبادل شده بود. ماهانی پیشنهاد داده بود تا ظرفیت گرمایی مصالح پاین آورده شده و گیوونی در شاخص زیست-اقلیمی به کمینه شدن این تبادل اشاره کرده بود. در معماری سنتی بوشهر همانگونه که اشاره شد مصالح ، مصالحی بومی و یا مقاوم در برابر حرارت ( منظور با ظرفیت گرمایی پایین ) و رطوبت هستند. مصالحی همچون سنگ های دریایی ( سنگ گسار) و چوب که یکی ازبهترین مصالح در برابر رطوبت و خورده شدن می باشد . سقف های با ظرفیت پایین نیز همان گونه که ماهانی اشاره کرد در معماری سنتی بوشهر دیده می شود. سقف هایی متشکل از چوب چندل ( صندل ) ، بوریا ، حصیر ، تخته های مسطح ، سنگ گسار ، گل و گچ و ساروج.
کوران باد و تهویه یکی دیگر از عواملی بود که شاخص های مختلف از جمله ماهانی ، ایوانز، زیست-اقلیمی ساختمانی و راحتی بافت برای شهر بوشهر به آن اشاره داشتند . با توجه به این موضوع در معماری سنتی بوشهر می توان رد پای باد را در اکثر قسمت های بنا و حتی فضای کالبدی بافت قدیم مشاهده کرد به گونه ای که گرچه جهت گیری و کشیدگی بیشتر بناها به صورت شرقی –غربی بوده ولی در به دلیل اهمیت کوران باد و جریان آن تا دل بافت برخی از بلوک های مسکونی در جهات مختلفی جهت گیری نموده اند. معماری سنتی بوشهر به گونه ای هوشمندانه باد را تا دل بافت قدیم هدایت کرده و بناهای واقع در بافت با ترفند های ویژه ای باد را به دام می انداختند. نسبت عرض به ارتفاع کم ، پیش آمدگی های بناها ، وجود میدان و میدانچه هایی برای توزیع باد در تمامی جهت ها و وجود عناصری همچون شناشیر همگی در استفاده ی باد در خارج از بنا نقش بسزایی را ایفا می کرده اند. بازشو های رو به خارج و داخل حیاط ، وجود حیاطی با تناسبات خاص ( نسبت عرض به ارتفاع یک به یک و یا یک به دو ) باعث ایجاد مکش هوای خارج از خانه به درون خانه و سپس به سمت حیاط و تهویه دایمی هوا می شده است.
باید توجه داشت که معماری سنتی بوشهر تنها به آسایش درون خانه و تک بنا نپرداخته و بافت مسکونی و مجموعه همچون موجودی زنده که