وابسته به حمل و نقل همگانی
جریان عمده ترافیک به‌وسیله قطب‌های فعالیت و مشاغل و نیز مسیر تجهیزات اساسی تردد که این جریان‌ها را هدایت می‌کند رهبری می‌شود و این قطب‌ها هستند که مهم‌ترین بخش رفت‌وآمدها را به وجود می‌آورند و حجم آنها را توجیه می‌سازند باستیه، ژان و برنارد دژر، 1382
در این میان به نظر می رسد که همه انواع سفر به طور یکسان از مقوله توزیع کاربری تاثیر نمی پذیرند . افزایش دسترسی ناشی از افزایش تنوع کاربری زمین، سفرهای با هدف خرید را بیش از سایر سفرها تحت تاثیر قرار می-دهد Limanond and Niemeier, 2003
تسهیلات حمل‌ونقلی در مراکز شهری قدیمی‌تر و کم‌ظرفیت‌تر از سایر مناطق است. این موضوع به همراه تراکم کار و جمعیت در مرکز، سبب تراکم ترافیکی در مراکز شهرها می‌شود جهانشاهی، 1382
هیلیر معتقد است که برخلاف نظریه‌های جاذب‌های فضایی، این پیکره‌بندی فضایی شبکه معابر است که حرکت درون‌شهری را شکل می‌دهد Hillier,1998
پیکره‌بندی فضایی و نحوه ترکیب فضاهای شهری عامل اصلی الگوی پخشایش فعالیت‌های اجتماعی- اقتصادی مانند الگوی پخشایش کاربری‌های تجاری، الگوی پخشایش قومیت‌های مختلف و نیز الگوی پخشایش حرکت در سطح شهر است ریسمانچیان، امید و سایمون بل، 1389
-تهیه تنوعی از شیوه¬های حمل-ونقل
-توسعه درونزا و جلوگیری از پراکنده رویی و نتیجتا کاهش استفاده از خودروی شخصی رشد هوشمند
تمایل به رانندگی تا زمانی ادامه دارد که تراکم ترافیکی اجازه دهد و این همان تقاضای پنهان است Litman, 2009
در میان راهبردهای ” مدیریت تقاضای سفر” توجه به رابطه‌ی تعیین‌کننده دو عنصر ” کاربری زمین- حمل‌ونقل” از جایگاه و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. سیادت موسوی و شریف موسوی، 1386
مشکل تراکم ترافیکی را تعدیل کند ولی در بلندمدت درصورتی‌که با سیاست‌های مهار و تعدیل تقاضای سفر همراه نگردد، سبب تشویق مالکیت خودرو و تشدید مشکلات خواهد شد جهانشاهی، 1387

2-6 چارچوب نظری و مدل مفهومی پژوهش
2-6-1 چارچوب نظری پژوهش
با توجه به آنکه تا این بخش دیدگاه¬ها، رویکردها و نظریات افراد در بخش گذشته مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت در این بخش میتوان چارچوب نظری پژوهش را که بر اساس آن باید به سوالات و فرضیات پژوهش پاسخ داده شود، ارائه نمود.
مهمترین نظریات ارائه شده در این پژوهش در بخش پیشین و در غالب جدول استخراج محورهای نظری بررسی شده است. نظریاتی چون رشد هوشمند بر اختلاط کاربری¬ها و ترکیب آن با شیوه¬های حمل¬ونقل عمومی، پیاده و دوچرخه تاکید دارد. در واقع بر اساس این نظریه افزایش تنوع در کاربری‌های شهری نقش بسزایی در کاهش تولید سفر، سرانه مسافت‌های طی شده در روز، طول سفر (مسافت) و هم‌چنین سرانه عبور و مرور سواره دارد.
ردیر نیز بر این عقیده¬است که با نزدیک ساختن کانون‌های فعالیت به یکدیگر، حجم تقاضای سفر را می¬توان کاهش داد. به‌عبارت‌دیگر کاربری زمین مشخص‌کننده محل فعالیت و بنابراین ، تعیین‌کننده فرصت‌ها برای مبادی و مقاصد سفر است.
گازیز نیز در کتاب خود تحت عنوان تئوری ترافیک عنوان می¬کند که ماهیت کاربری زمین‌بر علت سفر و ماهیت آن و در پی آن بر فرایند تولید و توزیع سفر تأثیر دارد و در این راستا رویکردهای متعددی برای پیش¬بینی کاربری زمین بکار گرفته‌شده است. بنابراین گازیز بر برنامه ریزی یکپارچه این دو مقوله (ترافیک و کاربری) تاکید کرده¬است.
لیتمن نیز در کتاب خود تحت عنوان اثرات کاربری زمین در حمل¬ونقل چرخه بازخورد حمل-ونقل-کاربری زمین را مطرح کرده و عنوان می¬دارد که تصمیم¬سازی در برنامه¬ریزی حمل¬ونقل بر توسعه کاربری اراضی و نیز نحوه پراکنش کاربری اراضی بر فعالیت¬های حمل¬ونقلی تاثیر گذار است و بنابر این این دو مقوله باید بصورت یکپارچه و در ارتباط باهم درنظر گرفته شده و برنامه¬ریزی شوند.
در این میان لیمانوند و نمیر نیز در مقاله خود (در سال 2003) به این نتیجه رسیده¬اند که همه انواع سفر به طور یکسان از مقوله توزیع کاربری تاثیر نمی پذیرند . افزایش دسترسی ناشی از افزایش تنوع کاربری زمین، سفرهای با هدف خرید را بیش از سایر سفرها تحت تاثیر قرار می¬دهد.
هیلیر معتقد است که برخلاف نظریه‌های جاذب‌های فضایی ، این پیکره‌بندی فضایی شبکه معابر است که حرکت درون‌شهری را شکل می‌دهد. او عنوان داشته که گرچه پیکره‌بندی فضایی می‌تواند بر جاذب‌های فضایی و حرکت تأثیر بگذارد، اما نمی‌تواند از آن‌ها تأثیر بپذیرد. در واقه هیلیر که ارائه دهنده نظریه چیدمان فضاست بر این باور است که این کانل¬های ارتباطی (در شهرها می¬توان معابر را گفت) هستند که بر مکانگزینی کاربری¬ها و عملکردها تاثیر دارن. بطور مثال کاربری¬ای مثل کاربری تجاری همواره در مکان¬هایی انتخاب می¬شوند که رفت¬وآمد در انها زیاد است و حتی بر اساس اینکه مکانها رفت¬وآمد زیاد یا کمی داشته باشند ارزش زمین اختصاص یافته به کاربری نیز تفاوت می-کند. البته لیتمن نیز در کتاب خود در باره بحث دسترسی صحبت کرده اما به نظر می¬رسد او عامل دسترسی و کاربری را در غالب یک چرخه دیده است که بر یکدیگر اثر گذار هستند.
کراکسفورد نیز در سال 1999 در مقاله خود تحت عنوان “آیا تحلیل چیدمان فضا می¬تواند جریان، سرعت و رفتارهای ترافیکی را پیش¬بینی کند ؟” تحلیل چیدمان فضا را در مسائل ترافیکی مورد اعتبارسنجی قرار داده و به این نتیجه رسیده که همبستکی بالایی میان همپیوندی فضایی و رفتارهای ترافیکی وجود دارد.

با توجه به عنوان پژوهش که بررسی تاثیر کاربری تجاری بر ترافیک می باشد و همچنین با مرور مبانی نظری و پیشینه پژوهش های انجام شده می توان چارچوب نظری پژوهش را که در ادامه بدان پرداخته می¬شود را در نظر گرفت. به منظور بررسی وضعیت فعلی شبکه معابر و کاربری ها ابتدا باید مشخص نمود که ترافیک ایجاد شده در هر یک از معابر شهری ناشی از چیست که بدین منظور بر اساس نظریه چیدمان فضا بیل هیلیر استفاده خواهد شد، با کاربرد این مشخص می شود که در جذب ترافیک و به طور کلی حرکت در شهر ابتدا این ساختار و پیکره بندی اصلی شهر است که دخالت دارد و بسیاری از حجم ترافیک چه به منظور رسیدن به مقصد و چه برای عبور ناچارند که از برخی معابر عبور کنند. حال برای تشخیص اینکه کدام یک از معابر بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند از مدل چیدمان فضا استفاده می شود. و در مرحله دوم جاذب های فضایی هستند که وارد عمل می شوند که معمولا کاربری های غیر مسکونی را تشکیل می دهند و مطالعات فراوانی که در پیشینه ی پژوهش به آن ها پرداخته شد نشان از ارتباط موثر بین تراکم کاربری زمین و حجم ترافیک در معابر شهری دارند.مشخص نمودن سهم هر یک از عوامل پیکره بندی فضایی و جاذب های فضایی در ایجاد ترافیک در معابر شهری می تواند به تشخیص سهم کاربری تجاری در ایجاد ترافیک در خیابان مرکزی نمونه موردی پژوهش بیانجامد.

2-6-2 مدل مفهومی پژوهش

3- روش شناسی پژوهش

3-1 مقدمه
در پژوهش حاضر داده های گردآوری شده هدفمند بوده و با توجه به اهداف و سوالات تحقیق گردآوری شده است. این اطلاعات از دو مرجع اصلی شامل شرح مطالعات جامع حمل¬ونقل و ترافیک شهر بجنورد (به کارفرمایی شهرداری بجنورد) و مطالعات طرح توسعه و عمران (جامع) بجنورد (به کارفرمایی سازمان راه¬وشهرسازی خراسان شمالی) تهیه شده است. سپس داده¬ها آماده¬سازی شده و اطلاعات موردنیاز از آن استخراج گردیده و پس از آن به‌منظور بررسی اهداف و سؤالات و فرضیات تحقیق مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته‌اند. بنابراین روش بکار گرفته‌شده در این تحقیق از نوع تحلیل داده¬های ثانویه بوده است. چرا که ابتدا دادهای ثانویه از مراجع مربوطه اخذ شده و سپس بر اساس اهداف و فرضیات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته¬اند.
3-2 روش تحقیق
با توجه به مطالب فوق روش تحقیق مورد نظر تحلیل داده¬های ثانویه است. برای این منظور باید هرگونه اطلاعاتی که به اهداف و فرضیات تحقیق مربوط می¬شود را گردآوری نمود که اینکار در سه بخش به تفصیل بازگو می¬شود:
 اطلاعات مربوط به کاربری زمین شهر بجنورد
این اطلاعات با مراجعه به سازمان راه¬وشهرسازی خراسان شمالی و مراجعه به طرح توسعه و عمران(جامع) شهر بجنورد که توسط مشاور نقش جهان پارس تهیه و ارائه شده به دست آمده است. اطلاعات کاربری شهر بر اساس منطقه بندی صورت گرفته (که بر اساس مطالعات طرح جامع ترافیک بوده و بدان پرداخته خواهد شد) و از لایه-های جی آی اس طرح جامع استخراج شده است.

 اطلاعات مربوط به ترافیک شهر بجنورد
اطلاعات مربوط به ترافیک شهر با مراجعه به معاونت حمل¬ونقل شهرداری بجنورد و مطالعه طرح جامع حمل¬ونقل و ترافیک بجنورد که توسط مشاور مترا تهیه شده، بدست آمده است. این اطلاعات شامل دو بخش است. در بخش اول اطلاعات مربوط به منطقه بندی ترافیکی شهر بجنورد است. بر این اساس در این طرح بخش مرکزی شهر بجنورد به 30 ناحیه ترافیکی تقسیم بندی شده است. در بخش دوم اطلاعات مربوط به تولید و جذب سفر سواره هر زون است که در این طرح گرداوری گردیده و در تحقیق حاضر نیز بر اساس این اطلاعات تحلیل¬های ترافیکی صورت گرفته است.
 اطلاعات مربوط به چیدمان فضایی معابر شهر بجنورد
اطلاعات مربوط به چیدمان فضایی معابر با استخراج از نرم افزار Mind walk که بر اساس این نظریه عمل می¬کند گرداوری شده است. چگونگی گرداوری این داده در قسمت تکنیک¬های مورد استفاده به تفصیل ارائه خواهد شد.
3-3 متغیرهای تحقیق
پیش از بررسی تکنیک تحلیل داده¬ها بهتر است در ابتدا متغیر¬های مستقل و وابسته تحقیق شناسایی و و بررسی شوند و پس از آن تکنیک¬های مورد نظر به منظور تحلیل داده¬ها بازگو گردند.

3-3-1 متغیرهای مستقل تحقیق
متغیر مستقل، متغیری است که بر روی متغیر دیگر تاثیر می¬گذارد. بنابراین متغیر مستقل علت می¬باشد و به طور طبیعی در مطالعه رابطه علت و معلولی بین متغیرها، متغیر مستقل از قبل وجود دارد که با تغییرات خود موجب تغییر در متغیری می¬شود که وابسته نام دارد (حبیب¬پور و صفری، 1390: 33).
بر این اساس و با توجه به اهداف و فرضیات تحقیق دو متغیر کاربری تجاری و همپیوندی فضایی به عنوان دو متغیر مستقل تحقیق در نظر گرفته شده اند.
3-3-2 متغیر¬های وابسته تحقیق
متغیر وابسته به عنوان یک متغیر معلول، متغیری است که تغییرات آن وابسته به متغیر مستقل می¬باشد.
در تحقیق حاضر آنچه به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده جریان ترافیک است که بر اساس حجم سفر سواره مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
3-4 تکنیک های مورد استفاده
تکنیک¬های مورد استفاده در این تحقیق در دو قسمت مورد بررسی قرار خواهند گرفت. قسمت اول تکنیک¬های مربوط به گرداوری داده ها و آماده سازی داده¬هاست و قسمت دوم نیز تکنیک¬های مربوط به تحلیل داده¬های آماده¬سازی شده است.
3-4-1