ه سمت جنوب است.

شکل2- 4: نمایی از واحدهای آتشفشانی و واحدهای رسوبی درمعدن بزرگ (دید به سمت شمال¬غرب)
همانند دیگر نواحی، رخدادهای تکتونیکی سبب پیدایش شماری از گسل‌های کوچک و بزرگ در راستاهای گوناگون شده است. از شاخص¬ترین گسل¬های این محدوده، گسلی است که با راستای شمال باختری در بخش خاوری نقشه زمین¬شناسی کانسار مس معدن بزرگ رخنمون دارد (نقشه 2-2). در راستای این گسل جابجایی قابل توجهی از گونه راستالغز و راست¬گرد پدیدار شده و به گونه‌ای که مجموعه واحدها را در فاصله‌ای بیش از 150 متر جابجا نموده است. دومین گسل، گسلی است که با راستای شمال باختری در بخش میامی‌محدوده پدیدآمده است. این گسل از گونه چپ¬گرد و جابجایی در حدود 200 متر در واحد آتشفشانی سبب شده است(شکل2-5).
به باور عابدیان و دری (1375) شبکه‌ای از شکستگی‌ها و جابجایی‌های کوچک در واحد معدنی رخداده است که در بسیار موارد در جایگیری زون معدنی جایگاه ویژه‌ای داشته‌اند. بدون تردید شناخت رابطه پیدایشی این عناصر تکتونیکی با فرآیند کانی¬سازی درکانسارهای این منطقه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این باور برای تمرکز ثانویه کانسنگ در زون‌های گسسته صادق است اما نقشی در تشکیل کانسنگ کالکوسیت اولیه نداشته است (شرکت مس کاوان، 1390).

شکل2- 5: نمایی ازآینه گسلی، گسل راست¬لغز در کانسار معدن بزرگ (دید به سمت شمال)
2-5- زمین‌شناسی کانسار مس معدن بزرگ
همان¬طور که گفته شد معدن بزرگ در 5/7 کیلومتری شمال شرق منطقه عباس‌آباد و در 5/5 کیلومتری شمال خاوری معدن دامن جلا و در همان روند رشته کوه¬های دامن جلا واقع شده و شامل چندین کارگاه استخراجی روباز و کشیده با طول حدود 200 متر و عرض 15-10 متر می‌باشد. طویل¬شدگی زون کانی¬سازی در این معدن به حدود یک کیلومتر می‌رسد که در قسمت بالای واحد ولکانیکی و با ضخامت حدود 50 تا 70 متر واقع شده است. در قسمت زیرین این واحد ولکانیکی، شدت کانی¬زایی مس کمتر می‌باشد. علاوه بر آن در قسمت زیرین واحد ولکانیکی، کانی¬سازی مس به ضخامت 8/1 متر با عیار متوسط 89/0 درصد مس در عمق 87 متری وجود دارد. رنگ عمومی‌واحد ولکانیکی حاوی کانی¬سازی به خاطر تحمل دگرسانی کلریتی و پروپلیتی، سبز تیره می‌باشد (عابدیان و دری، 1375(. شکل 2-6 سکانس سنگی از درون بخش معدنی کانسار مس معدن بزرگ و آسیادیو را نشان می¬دهد، قسمت¬های هاشور خورده منطقه اصلی کانه¬زایی مس در هر دو کانسار را نشان می¬دهد. لیتولوژی نیمرخ مربوط به معدن بزرگ به ترتیب از قدیم به جدید (شکل2-7) شامل تراکی¬بازالت ریزدانه، توف ماسه‌ای قهوه‌ای رنگ، سنگ آهک نومولیتی، تراکی¬بازالت پورفیریک درشت بلور حاوی کانه¬زایی مس (به صورت بخشی) ، ماسه‌سنگ ارغوانی تا قهوه‌ای تیره، سنگ¬آهک حاوی دانه‌های آواری و نومولیت و سری آواری فوقانی متشکل از تناوب ماسه‌سنگ و سیلتستون و کنگلومرا و شیل است. براساس فسیل‌های موجود در سنگ¬آهک بخش زیرین و بالایی واحد ولکانیکی کانه¬دار مس سن ائوسن زیرین تا میانی، برای سنگ میزبان ولکانیکی و همچنین کانه¬زایی مس وابسته به این معادن به دست آمده است.

شکل2- 6: : سکانس سنگی در درون بخشی معدنی، معدن بزرگ و آسیادیو (J.C.March,1956)

شکل2-7: لیتولوژی نیمرخ کانسار معدن بزرگ از قدیم به جدید(E.Ricou,1965)

دو سیستم از شکستگی‌ها و گسل‌های کوچک با جهت شمال-شمال خاوری و شمال-شمال باختری واحد ولکانیکی مس¬دار را قطع کرده‌اند. این شکستگی‌ها در معادن باعث برشی شدن همراه با حرکات سایشی سنگ ولکانیکی گردیده و سپس توسط کلسیت پر شده‌اند. این شکستگی‌ها همچنین باعث واکنش سولفیدهای مس سنگ میزبان با
محلول¬های عبوری از این شکستگی‌ها شده و مالاکیت در محل این شکستگی‌ها‌ ایجاد می‌شود (شکل2-8). بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که این شکستگی‌ها و گسل¬ها مربوط به زمان بعد از کانه¬زایی در سنگ میزبان اولیه می‌باشد. نوع کانه¬زایی به صورت استوک ورکی مشتمل بر رگچه‌های باریک و نامنظم سولفید مس با ضخامت چند میلی¬متر تا 1 سانتی¬متر همراه با رگه‌های سیلیسی که گانگ محسوب می‌شوند (عابدیان و دری، 1375(.

شکل2- 8: شکستگی که در اطرافشان مالاکیت¬زایی رخ داده (جهت دید به سمت شمال شرق)

به طور کلی در محدوده¬ی معدنی، معدن بزرگ دو مجموعه واحد سنگی رخنمون دارد.
الف- مجموعه‌ی زیرین یا کهن¬تر با رخساره آتشفشانی-آذرآواری
این مجموعه شامل رخساره‌های گوناگون‌آندزیتی و آذرآواری‌های وابسته و همچنین واحدی از سنگ‌های رسوبی با رخساره‌ی ماسه‌سنگی، کنگلومرایی و آهکی می‌باشد.
ب- مجموعه‌ی بالایی یا جوان‌تر با رخساره آواری-رسوبی
شامل واحدهایی از رخساره‌های گوناگون رسوبی است که بر روی واحد کهن‌تر جای گرفته‌اند. در هرکدام از این واحدهای فوق‌الذکر افق‌های گوناگونی وجود دارد که توصیف آن¬ها به قرار زیر است (نقشه 2-2)

نقشه2- 2: نقشه زمین¬شناسی 1:5000 کانسار مس معدن بزرگ (عابدیان و دری، 1375)و نمونه های برداشت شده از واحد های آن

الف-واحد آتشفشانی–آذرآواری زیرین
واحد E4
عبارت است از سنگ‌های خاکستری رنگ آندزیتی با بافت پورفیری. این واحد به صورت بخش کوچکی در قسمت شمال‌خاوری نقشه و در سمت راست مسیل رخنمون دارد (نقشه 2-2).
واحد E5
این واحد از تناوب سنگ‌های آندزیتی با بافت پورفیری تا پورفیری درشت بلورین به رنگ خاکستری تیره و بنفش تشکیل شده‌اند در شماری از لایه‌های تیره رنگ‌ آندزیتی کانی‌های زئولیت دیده می‌شود که به صورت پرکننده حفره‌ها قابل مشاهده می¬باشد. ضخامت لایه‌ها بیش از سه متر می‌باشد (شرکت مس کاوان، 1390)
واحد E6
افق پدیدآورنده این واحد از تناوب لایه‌های تیره متمایل به قهوه‌ای رنگ سنگ‌های‌آندزیتی با بافت پورفیری نسبتا دانه ریز و سنگ¬های رسوبی تشکیل شده است.
واحد E7
در این واحد تنوع سنگی بیشتر است. سنگ‌های بخش خاوری عمدتا رخساره‌های داسیتی تا داسیت‌آندزیتی و در بخش باختری که قسمتی از آن بلندترین رخنمون محدوده را پدید ‌آورده‌اند از تناوب افق‌های تیره و روشن و متشکل از سنگ‌های تراکی‌آندزیتی و‌آندزیتی تشکیل شده است.
واحد E8
ردیف ضخیمی‌از افق‌های مختلف سنگی به رنگ تیره این واحد زمین‌ساختی را پدیدآورده‌اند. ترکیب سنگ¬شناسی افق‌های تشکیل دهنده این واحد از داسیت‌آندزیت تا پیروکسن‌آندزیت تغییر می‌کند. بافت‌های گوناگون پورفیری به ویژه سنگ¬های با بافت پورفیری درشت بلورین نیز در آن¬ها دیده می‌شود.
واحدE9
این واحد که به عنوان واحد رسوبی زیرین نامگذاری شده است مشتمل بر افقی‌هائی از سنگ‌های تیره رنگ کنگلومرائی، ماسه‌سنگ و آهک نومولیت- آلوئولینادار به رنگ زرد متمایل به قهوه‌ای روشن می‌باشد. قطعات تشکیل دهنده‌ی افق کنگلومرائی همگی آتشفشانی هستند و به صورت واحدی مشخص بر روی واحد آتشفشانی زیرین جای گرفته است.

شکل2- 9: آهک نومولیت –آلوئلینا دار بر روی افق کنگلومرایی در واحد رسوبی زیرین (E9 ) (جهت دید جنوب شرق)

واحد E10
این واحد میزبان ماده‌ی معدنی می¬باشد لذا به سبب کلیه ویژگی‌های لیتولوژیک، بافتی و فرآیند کانه‌زایی انجام گرفته درآن جایگاه ویژه‌ای دارد. از مهمترین ویژگی‌های موجود در این واحد سنگی داشتن بافت پورفیری دانه درشت است. واحد آتشفشانی E10 به عنوان افق شاخص و در بردارنده زون معدنی در کانسار مس معدن بزرگ جایگاه ویژه¬ای دارد. این واحد سنگی به سبب ویژگی¬های فیزیکی و جایگیری در میان دو واحد رسوبی بالایی و پایینی که قابلیت فرسایش بیشتری نسبت به واحد مذکور دارند، دارای رخنمونی بلند و برجسته می¬باشد (شکل 2-10). این واحد رسوبی از نظر ساخت و بافت و نیز چگونگی جایگیری مواد معدنی در آن ویژگی‌های خاصی را نشان می‌دهد. واحد یاد شده دارای پیکره‌‌ی عدسی گونه و کشیده است که در سمت خاور گسترش داشته و در سوی باختر رفته رفته از ضخامت آن کاسته می‌گردد. این واحد وجود پیکره‌ای سیل گونه را نشان می‌دهد اما ویژگی‌های ساختاری یک گدازه را در میان واحدهای رسوبی پیرامون خود نیز به نمایش می‌گذارد.

شکل2- 10: نمایی بخشی از واحد معدنی E10 در معدن بزرگ (جهت دید شمال¬غرب)

8- مجموعه واحدهای E11,E12
این مجموعه به عنوان سری رسوبی بر روی افق معدنی جای گرفته است. این دو واحد متشکل از افق‌هایی از
سنگ¬های آهکی نومولیت-آلوئولینادار (شکل2-11)، ماسه‌سنگ‌های تیره رنگ و شیل‌های ارغوانی می‌باشند.

شکل2-11: نمایی از آهک‌های نومولیت¬دار در واحد رسوبی بالایی (E11 ) (جهت دید شمال¬شرق)
در این میان واحد E12 با رخساره‌ای از سنگ¬های آهکی دارای آلوئولینا و نومولیت به صورت نواری با رنگ روشن رخنمونی کاملا مشخص دارد (شکل 2-12). این واحد زمین‌شناسی با سن ائوسن بلندی‌های گسترده شمالی محدود را به وجود آورده‌اند. شیب عمومی‌لایه‌های پدیدآورنده واحدهای یاد شده بین 55-35 درجه و تقریبا به سمت جنوب می‌باشد.

شکل2- 7: مرز واحد آتشفشانی با واحد رسوبی به همراه سنگ آهکی نومولیت¬دار برداشته از واحد E12 (جهت دید جنوب غرب)

ب- واحد رسوبی بالائی

واحد EO1
این واحد از رخساره کنگلومرائی تیره رنگی که قطعات پدیدآورنده آن همگی منشا گرفته از سنگ¬های آتشفشانی در ابعاد و ‌اندازه‌های مختلف گرد تا نیمه¬گرد می‌باشد تشکیل شده است (شکل 2-13).

شکل2- 13: کنگلومراهای گرد تا نیمه¬گرد با منشا آتشفشانی در واحد EO1 معدن بزرگ (جهت دید شمال¬شرق)

واحد EO2
مجموعه‌ای از رخساره‌های ماسه‌سنگی و شیلی با لایه¬بندی نازک به رنگ قهوه‌ای متمایل به خاکستری رنگ و به گونه‌ای متناوب این واحد زمین‌شناسی را پدید آورده‌اند. تغییرات قابل توجهی در‌اندازه دانه‌های تشکیل دهنده افق‌های ماسه‌سنگی دیده می‌شود، به گونه‌ای که گاه به صورت یک واحد ماسه¬سنگی درشت دانه و گاهی به صورت یک گنگلومرا ریزدانه نمایان می‌شوند. این مجموعه با رخنمونی تپه ماهوری و کم ارتفاع بلندی‌های بخش شمالی را تشکیل داده‌اند(شکل 2-14).

شکل2-14: رخساره‌های ماسه‌سنگی و شیلی در واحد EO2 معدن بزرگ (جهت دید به سمت جنوب غرب)
واحد EO3
این واحد به صورت نواری به رنگ سبز روشن با رخنمون‌های بسیار فرسوده و بخش هموار و دشت گونه بین بلندی‌های شمال و جنوب محدوده را پدیدآورده است. واحد یاد شده از تناوب شیل‌ها، ماسه‌سنگ‌ها و مارن‌های ژیپس‌دار نازک لایه تشکیل شده است.
واحد EO4
مجموعه‌ای از رخساره‌های رسوبی مشتمل بر تناوبی از ماسه‌سنگ‌ها و شیل‌های قهوه‌ای رنگ و نازک لایه، پهنه‌ی جنوبی این محدوده را پدید آورده‌اند. واحد‌های یاد شده با سن ائوسن- الیگوسن دارای شیبی بین 50- 42 درجه در جهت جنوب و همسان با واحد زیرین به گونه‌ای پیوسته بر روی آن جای گرفته است.
فرونهشته‌های کواترنر با رخساره‌های از مخروطه افکنه‌ها، پادگانه‌های آبرفتی و فرونهشته‌های رودخانه‌ای در این